آیا بانک صادرات برای تحریم های جدید آماده است؟


باید دید بانک صادرات ایران با کسب تجربه از تحریم های پیشین چه برنامه ها و تمهیداتی برای دوره جدید دارد و پیش بینی مدیران این بانک برای عبور از این بحران چه خواهد بود. آیا زیان هایی جدید دوباره در راهند و یا برنامه پیشگیرانه ای در دست بررسی و اقدام است؟

آیا بانک صادرات برای تحریم های جدید آماده است؟

میس دم – بانک صادرات ایران جزو اولین بانکهایی بود که در لیست تحریم های اروپا و آمریکا قرار گرفت و اتفاقا جزو آخرین بانک هایی هم بود که پس از برجام در دی ماه سال 95 رسما از فهرست تحریم های اتحادیه اروپا خارج شد.

 البته پس از برجام بانک صادرات در حالی توانایی پیشین خود را برای فعالیت‌های مالی احیا کرد که بر خلاف سایر بانک ها که از فهرست‌های تحریمی ایالات متحده نیز حذف شده بودند، تنها مشمول اصلاحات نظامنامه‌های اروپایی شد.

مساله بانک صادرات ایران از آن جهت اهمیت مضاعف می یابد که بدانیم بانک صادرات به تنهایی با داشتن٢٢ شعبه در خارج از کشور و 4 بانک مستقل، بزرگترین شبکه بانکی در بین بانک های ایرانی در عرصه بین الملل را در اختیار دارد که معادل بیش از 50 درصد توانمندی های نظام بانکی در عرصه بین المللی است.

این بانک که پس از حصول توافق با کشورهای 1+5 و نهایی شدن برجام با خروج از لیست تحریم، دوباره توانست توانایی مالی و بانکی خود را در عرصه بین الملل احیا نماید، اکنون در آستانه اعمال مجدد تحریم از سوی دولت و خزانه داری آمریکا با چالش جدیدی رو به روست. 

بانک صادرات ایران با در اختیار داشتن بزرگترین شبکه شعب بانکی در خارج از کشور به میزان زیادی به درآمدهای ارزی و مبادلات ارزی بین المللی وابسته است. به طوری که پیش از شروع تحریم ها بیشترین سهم مبادلات و معادلات بازرگانان و تجار ایرانی در عرصه بین الملل و منطقه متعلق به شعب بانک صادرات بود و براساس آمارها حدود ۶۰ درصد از سود حاصله بانک ناشی از فعالیت های این بانک در خارج از کشور بوده و به نقل از صیدی مدیر عامل این بانک پس از خروج از لیست تحریم دوباره این جایگاه احیا شد و در سال 96 نیز حدود یک هزار میلیارد تومان سود از محل عملیات ارزی برای این بانک کسب شد.

اکنون با خروج آمریکا از برجام و شروع دوباره تحریم ها و ممنوعیت های وزارت خزانه داری آمریکا برای بانک ها و موسسات مالی ایران از 13 آبان ماه در واقع دوباره تحریم جدیدی به شبکه بانکی کشور تحمیل خواهد شد. اگرچه اروپا هچنان به ماندن در برجام اعلام تعهد نموده است اما پیچیدگی های مالی و اقتصادی در عرصه بین الملل به نحوی است که با اعمال این تحریم ها از سوی آمریکا و تشدید فشار بر بانک های بزرگ دنیا قطعا دروازه های اندک گشوده برجام، دوباره سدی در برابر بانک های ایرانی از جمله بانک صادرات ایران خواهند بود و اگر تدبیری اندیشیده نشود، شروع دور تازه تحریم‌های بین‌المللی، در کنار دیگر مشکلات، گره‌های ناگشودنی بر کار این بانک بزرگ ایران خواهند زد.

همچنان که در دوره پیشین این اعمال محدودیت ها با آثار سویی نظیر محدودیت های فراوان در تجارت بین‌الملل، افزایش هزینه‌های مبادلات ارزی، ناکارآمدی شعب خارجی و کاهش سرمایه‌گذاری برای بانک صادرات همراه بود و عواقبی همچون کاهش ارزش سهام بانک، محدودیت در ارائه خدمات ارزی، کاهش سود آوری را نیز برای این بانک در پی داشت، این بار هم در شرایط دشوار فعلی، سهامداران نگران مشکلات این بانک هستند.

در شرایطی که امروز بانک صادرات با وضعیت مالی خوبی مواجه نیست و با زیان انباشته ای معادل بیش از نیمی از سرمایه خود مواجه است و تازه ترین اطلاعات مالی منتشر شده از عملکرد بانک صادرات گواه این موضوع است که این بانک در پایان بهار امسال با زیان سنگین ۸۴ هزار و ۹۱۵ میلیارد و ۷۳۹ میلیون ریال مواجه شده است باید دید چطور با قطع شاهرگ حیاتی درآمدهای ارزی دوباره می تواند به حیات خود ادامه دهد. 

در شرایطی که مدیر عامل این بانک اعلام می کند: «قرار است تا پایان سال 97، از طریق افزایش فعالیت های بانکی و عملیات ارزی، زیان را به صفر برسانیم که در حال اجراست و بر این اساس در سال آینده می توانیم وارد سوددهی شویم» باید دید ایشان و سایر مدیران و دست اندرکاران بانک چه برنامه پیشگیرانه ای برای جلوگیری از آسیب این بانک در دوره اعمال تحریم های جدید دارند.

البته باید به این نکته نیز اشاره نمود که آقای مدیرعامل همچنین با تاکید بر این نکته که بانک صادرات روش مدیریت تحریم ها را یافته است، اعلام کرده که در زمان تحریم توانستیم خود را با شرایط تطبیق دهیم و اگر اتحادیه اروپا قول خود برای ادامه همکاری را تحقق بخشد، می توانیم مبادلات ارزی خود را افزایش نیز دهیم.

حال باید دید آیا با اعمال تحریم های جدید این موضع واقعا قابل اتکا و اجرا است و بانک صادرات در دوره تحریم های جدید چطور چالش ها را پشت سر خواهد گذارد؟! 

در دوره پسا برجام و پس از خروج بانک صادرات از لیست تحریمهای اتحادیه اروپا، کارشناسان معتقد بودند حتی اگر به هر دلیلی، فعالیت این بانک در اروپا به شدت قبل نیز ادامه پیدا نکند، دست کم واگذاری و تعیین تکلیف منابع موجود در اروپای این بانک، خود می تواند یک امتیاز بزرگ برای آن محسوب شود، حال با وجود اینکه تا شروع تحریم های تازه آمریکا کمتر از 3 ماه زمان باقی است باید دید چه حجمی از منابع این بانک همچنان در خارج از کشور وجود دارد و به لحاظ استراتژیک تا چه میزان قابلیت نقدشوندگی و بازگشت به سرمایه این بانک در داخل را دارند. 

پرسشی که باقی است این است که بانک تا چه اندازه در دوره پسا تحریم بر این موضوع تمرکز داشته و موفقیت کسب نموده است و آیا پیش بینی های لازم برای روزهای سخت در پیش رو اندیشیده شده است؟

باید دید بانک صادرات ایران با کسب تجربه از تحریم های پیشین چه برنامه ها و تمهیداتی برای دوره جدید دارد و پیش بینی مدیران این بانک برای عبور از این بحران چه خواهد بود. آیا زیان هایی جدید دوباره در راهند و یا برنامه پیشگیرانه ای در دست بررسی و اقدام است؟